Sociale bijdragen 2026 voor zelfstandigen: wat verandert, wat bevestigd wordt, en wat je moet anticiperen

Elk begin van het jaar brengt zijn reeks aanpassingen mee op het gebied van sociale bijdragen voor zelfstandigen. Voor 2026 publiceert het RIZIV een volledig bijgewerkte tabel van toepasbare bijdragen, rekening houdend met de herwaardering van de referentie-inkomens, de aangepaste plafonds en de specifieke regels voor elke categorie van aangeslotenen.

Achter deze soms technische tabellen schuilen zeer concrete uitdagingen: cashflow, sociale bescherming, optimalisatie van statuten en anticipatie op toekomstige regularisaties. Een brede lezing is noodzakelijk, in het bijzonder voor accountants die zelfstandigen begeleiden bij hun fundamentele keuzes.

1. Een ongewijzigde logica, maar herwaarderde bedragen

Het Belgische systeem van sociale bijdragen voor zelfstandigen blijft steunen op een centraal principe: de voorlopige bijdragen van jaar N worden berekend op basis van de netto beroepsinkomens van jaar N-3, hier 2023, herwaardeerd met een officiële coefficient vastgesteld op 1,07236269 voor 2026.

Dit mechanisme, dat een zekere administratieve stabiliteit verzekert, creëert ook een economisch verschil tussen de werkelijke situatie van de zelfstandige en de gevorderde bijdragen, vooral in periodes van snelle groei… of van conjunctuurommekeer.

2. Hoofdberoep zelfstandige: het hart van het systeem

Voor zelfstandigen met een hoofdberoep blijft de bijdrage gestructureerd rond twee inkomensschijven :

· 20,50 % op het gedeelte van het herwaardeerde inkomen dat niet hoger is dan 75.024,54 euro ;

· 14,16 % op het gedeelte tussen 75.024,54 euro en 110.562,42 euro.

De minimale driemaandelijkse bijdrage bedraagt in 2026 890,42 euro, terwijl de maximale bijdrage 5.103,05 euro per kwartaal bereikt.

Voor zelfstandigen wiens inkomsten sinds 2023 sterk gestegen zijn, kunnen deze bedragen onderschat lijken, met als gevolg een soms zware regularisatie twee jaar later.

Illustratief voorbeeld

Een zelfstandige die in 2023 een netto-inkomen van 40.000 euro aangaf, zal in 2026 voorlopige bijdragen betalen op basis van dit herwaardeerde bedrag, ook al overstijgen zijn huidige inkomsten ruimschoots deze drempel. Zonder vrijwillige aanpassing kan de toekomstige regularisatie enkele duizenden euro’s overschrijden.

3. Startende zelfstandigen en primostarters: een soepeler, maar tijdelijk regime

De primostarters profiteren nog steeds van een specifiek regime tijdens hun eerste kwartalen van activiteit. De voorlopige bijdragen worden dan verminderd, met een lagere ondergrens, zelfs een nulbijdrage in bepaalde gevallen, wanneer het geschatte inkomen onder de vastgestelde drempels blijft.

Dit regime is bedoeld om de start van de activiteit te vergemakkelijken, maar ontslaat niet van een verhoogde waakzaamheid. Een blijvende onderschatting van de inkomsten kan het aanvankelijke voordeel omzetten in een boemerangeffect bij de definitieve regularisatie.

4. Nevenactiviteiten, artikel 37 en student-zelfstandigen: statuten die nauwkeurig beheerd moeten worden

Het RIZIV-document herinnerd aan de verscheidenheid aan bijzondere situaties:

• Zelfstandigen met een nevenactiviteit : geen of zeer lage bijdragen zolang de inkomsten onder de drempel van 1.922,16 euro blijven;
• Zelfstandigen gelijkgesteld (artikel 37 RGS) : overgangsregeling die vaak verkeerd begrepen wordt en nauwgezet moet worden gevolgd;
• Student-zelfstandigen : volledige vrijstelling tot 8.687,04 euro, daarna progressieve bijdrage vóór overgang naar het klassieke regime vanaf 17.374,08 euro.
  

Deze statuten bieden welkome flexibiliteit, maar vereisen een grondige analyse van de globale situatie (inkomsten, sociale rechten, toekomstige pensioenaanleg), onder risico van onaangename verrassingen.

5. Actieve gepensioneerden: tussen opportuniteit en beperkingen

Zelfstandigen die de pensioenleeftijd bereikt hebben – met of zonder effectieve pensioenuitkering – blijven onderworpen aan specifieke regels. De bijdragen kunnen verminderd worden, zelfs nul onder bepaalde inkomensdrempels, maar worden volledig verschuldigd in geval van significante activiteit.

De brochure maakt een duidelijke onderscheid tussen situaties met beperkte of onbeperkte toegelaten activiteit, evenals gevallen van overlevingspensioen, met of zonder opt-out.

In de praktijk worden deze regimes vaak niet optimaal benut of verkeerd aangegeven, terwijl ze een geldig optimalisatie-instrument vormen.

6. Overzichtstabel – hoofdlijnen 2026

(Bedragen voortkomend uit de RIZIV-tabel 2026)

7. Aanbevelingen voor zelfstandigen en hun adviseurs

De lectuur van deze nieuwe tabellen vraagt verschillende concrete aanbevelingen :

• Regelmatig de voorlopige bijdragen herwaarderen bij significante wijzigingen in de inkomsten;
• Regularisaties anticiperen in cashflowplannen, vooral voor zelfstandigen met sterke groei;
• Het meest geschikte statuut kiezen (nevenactiviteit, student, actieve gepensioneerde) op basis van een globale analyse en niet enkel sociale aspecten;
• Duidelijke informatie aan zelfstandigen verstrekken over de middellangetermijneffecten van tijdelijke verminderingen.

8. Conclusie

De sociale bijdragen voor 2026 veranderen het systeem niet ingrijpend, maar bevestigen de structurele complexiteit en het belang van een grondige professionele begeleiding.

In een onzeker economisch klimaat blijft de rol van accountants essentieel: technische tabellen omzetten in geïnformeerde beslissingen, waarbij sociale bescherming, financiële duurzaamheid en langetermijnvisie worden gecombineerd.

Hoofdkader: RIZIV, Sociale bijdragen 2026, januari 2026.