Mag het iets meer zijn, Vlaamse regering?

Temps de lecture: 4 min | 01 okt. 2026 à 04:00

Bart Van Craeynest

Hoofdeconoom @ Voka

De voorbije dagen strompelde de Vlaamse regering naar een akkoord over de begroting. Daarbij slaagde de regering met wat vertraging in het opzet om voor de rest van de legislatuur een begroting in evenwicht voor te leggen. Dat is evenwel een veel minder grote krachttoer dan sommigen willen doen uitschijnen, en is op zich niet voldoende om van goed beleid te kunnen spreken. De lat moet hoger.

Een inspanning op de begroting was nodig, ook binnen het totale kader van de Belgische overheidsfinanciën (daarvoor zullen in de toekomst zo goed als zeker nog grotere inspanningen nodig zijn). En met een begrotingsevenwicht doet Vlaanderen beter dan alle andere overheden in dit land. Maar dat laatste zegt vooral iets over de dramatische budgettaire situatie van die andere overheden. De Vlaamse regering wordt niet geconfronteerd met grote tegenslagen of sterk stijgende uitgavenposten (pensioenen, defensie en rentelasten zitten hoofdzakelijk federaal), waardoor evenwicht relatief makkelijker te realiseren zou moeten zijn. Bovendien is die ‘zwarte nul’ ook relatief, gezien belangrijke investeringsuitgaven zoals Oosterweel buiten de begroting gehouden worden (daar valt iets voor te zeggen, maar het nuanceert het evenwicht wel).

Anderzijds kwam er nogal wat reactie op het feit dat de Vlaamse regering voor de tweede keer ooit de deadline niet haalde, en uitstel moest vragen voor haar Septemberverklaring. Maar dat soort kritiek gaat eigenlijk nergens over. Die deadline is zelf gekozen, en de kwaliteit van het begrotingswerk staat los van het feit of dat werk nu een paar dagen vroeger of later afgerond wordt. Daarnaast kwam er kritiek op elke besparing afzonderlijk, en vanuit bepaalde oppositiepartijen zelfs op alle besparingen, maar daarbij worden zelden realistische alternatieven voorgesteld.

Miljardenzoektocht

De Vlaamse regering moest op zoek naar geld (3,1 miljard voor het begrotingsevenwicht in 2029), en doet dat op heel veel plaatsen. In grote lijnen mikt de regering daarbij op voor de hand liggende keuzes: dienstencheques, groeipakket, registratierechten, subsidies… Dat zijn telkens geen ‘leuke’ ingrepen, waarbij uiteraard mensen geraakt worden. Maar de tijd dat er geld over was voor ‘leuke’ maatregelen ligt achter ons. Door de huidige budgettaire situatie zijn pijnlijke maatregelen onvermijdelijk. Daardoor moeten keuzes gemaakt over waar de overheid haar middelen best inzet. Dat dan gekeken wordt naar de zware subsidiëring van poetshulp (1,7 miljard) is niet meer dan logisch. Daarnaast zou het groeipakket (5 miljard) gerichter ingezet kunnen worden (niet de piste die de Vlaamse regering nu kiest). Ook het terugdraaien van de eerdere verlaging van de registratierechten van 3 naar 2% is in de huidige budgettaire context verdedigbaar.

Al bij al lijkt de Vlaamse regering haar rekeningen op orde te krijgen met economisch aanvaardbare ingrepen. Boekhoudkundig lijkt het redelijk te kloppen (mits de ‘rekenfout’), maar een begroting zou meer moeten zijn dan loutere boekhouding.

Welk plan voor een sterkere economie?

Een begroting zet ook de lijnen uit van waar de overheid naartoe wil met haar beleid. Op dat vlak blijft deze begrotingsronde ontgoochelend. Het meest groeibevorderende beleid (zoals overheidsinvesteringen en O&O) wordt redelijk ontzien, maar niet besparen daarop genereert uiteraard geen extra groei. Daarnaast lijkt er weinig aandacht voor een aantal belangrijke uitdagingen. Hoe wil Vlaanderen de uitrol van AI (allicht het krachtigste instrument voor sterkere groei in de komende jaren) doorheen de hele economie ondersteunen? Wat met de enorme opleidingsuitdaging waar we voor staan (onder meer om de hele actieve bevolking mee te krijgen in de digitalisering)? Hoe krijgen we de kmo’s mee in de digitale transitie? Hoe valoriseren we onze innovatiekracht? Hoe versterken we het ondernemerschap in onze regio?

Vlaanderen heeft sterke troeven in handen om een economisch succesverhaal te schrijven. We hebben op verschillende domeinen (onder meer in biotech, chips, fotonica, nucleair, recycling…) een kennisbasis die aansluit bij de wereldtop, en we hebben bedrijven die meespelen op de wereldmarkt. Maar we zouden onze sterke kennisbasis nog veel meer moeten kunnen valoriseren binnen onze economie. De Vlaamse regering heeft de bevoegdheden om de economie te versterken. Cruciale hefbomen voor een sterkere productiviteit, zoals overheidsinvesteringen, O&O, onderwijs en opleiding, vergunningen of regulering, liggen hoofdzakelijk op regionaal niveau. Daarnaast heeft de Vlaamse regering ook de budgettaire basis (mits scherpere keuzes) om daar werk van te maken. Met al die troeven is het mogelijk om een overtuigend groeibeleid uit te werken voor Vlaanderen. Deze begrotingsronde liet die kans liggen. Hopelijk gaat de focus nu snel naar echt groeiversterkend beleid.