Begroting 2026 goedgekeurd: een evenwicht onder druk tussen Europese discipline en fiscale aanpassingen

De goedkeuring van de federale begroting 2026 door de Kamer markeert een belangrijke stap in het begrotingsparcours van België. Na meerdere maanden van onderhandelingen en het gebruik van voorlopige twaalfden aan het begin van het jaar, stelt de federale regering eindelijk het financiële kader vast dat vanaf 1 april 2026 van toepassing is.

Deze begroting speelt zich af in een bijzonder krap kader: Europese druk vanwege de procedure bij buitensporig tekort, conjunctuurvertraging en de noodzaak om budgettaire consolidatie te combineren met de maatschappelijke aanvaardbaarheid van de hervormingen.

Voor de professionals van cijfers en recht beperkt deze begroting zich niet tot macro-economische totalen. Ze vormt een structureel signaal over de toekomstige ontwikkeling van het fiscale, sociale en economische beleid.

1. Een begrotingsparcours onder Europees toezicht

De begroting 2026 voorziet een tekort van 3,7 % van het bbp voor entiteit I (federaal niveau en sociale zekerheid), met een geschat schuldniveau van 85,6 % van het bbp¹.

Deze cijfers getuigen van een reële maar nog onvoldoende inspanning gezien de Europese eisen. De Europese Commissie beschouwt de begroting desalniettemin als “binnen de perken”, wat betekent dat ze op dit moment voldoet aan de gemaakte afspraken in het kader van de procedure voor buitensporig tekort.

De aangekondigde totale budgettaire inspanning bedraagt 2,711 miljard euro, verdeeld als volgt:

• beheersing van de overheidsuitgaven: 421 miljoen euro
• herintegratie van langdurig zieken: 202 miljoen euro
• consumptie en ecofiscaliteit: 796 miljoen euro
• bijdrage van de “brede schouders”: 1,292 miljard euro

Wat onthouden?

De begroting 2026 bevestigt een geleidelijke consolidatie, zij het nog fragiel en sterk afhankelijk van bijkomende maatregelen die nog moeten komen.

2. Een begrotingsarchitectuur gebaseerd op gevoelige afwegingen

De begrotingsbalans steunt op een klassieke mix:

• uitgavenvermindering,
• gerichte verhoging van de ontvangsten,
• gedragsmaatregelen (ecofiscaliteit).

Toch hebben verschillende politieke afwegingen de inhoud ervan diepgaand beïnvloed.

Het emblematische geval van de btw

De regering heeft uiteindelijk afgezien van bepaalde oorspronkelijk voorziene btw-verhogingen, met name in de sectoren:

• cultuur,
• sport,
• afhaalmaaltijden.

Deze beslissing leidt tot een budgettair verlies van naar schatting 475 miljoen euro, dat later gecompenseerd zal moeten worden.

Een uitgestelde financiering

De regering kondigde reeds aan dat deze compensatie zal gebeuren via:

• andere maatregelen op het vlak van btw,
• of een aanpassing van de accijnzen.

Deze aanpak weerspiegelt een inmiddels gekende begrotingslogica: directe politieke afwegingen worden gecompenseerd door uitgestelde fiscale aanpassingen.

Wat onthouden?

De begroting 2026 is niet definitief: zij vormt een ontwikkelbare basis, die snel zal moeten worden bijgestuurd.

3. De programmawet: de overgang van begroting naar concrete maatregelen

Zoals in de Belgische praktijk gebruikelijk is, moet de begroting nog juridisch worden vertaald via een programmawet, waarvan het parlementair onderzoek kort na de begrotingsgoedkeuring wordt verwacht.

Onder de reeds geïdentificeerde maatregelen:

• verhoging van de accijnzen op gas en stookolie vanaf 1 april 2026
• plafonnering van de indexering van lonen op 4.000 euro bruto, met toepassing in 2026 en 2028

Deze maatregelen weerspiegelen twee beleidslijnen:

• de wens om relatief stabiele ontvangsten te mobiliseren (energie)
• een poging om de ontwikkeling van loonkosten te beheersen

Toelichting

De plafonnering van de indexering betekent concreet dat:

• een werknemer die meer dan 4.000 euro bruto verdient, niet zal genieten van volledige indexering op zijn volledige loon
• alleen het gedeelte onder deze drempel volledig geïndexeerd wordt

Dit vormt een soort van indirecte loonmatiging.

Wat onthouden?

De programmawet is de echte operationele drager van de begroting.

Het is op dit niveau dat de concrete impact op ondernemingen en particulieren moet worden geanalyseerd.

4. Een reeds aangekondigde begrotingscontrole: teken van structurele instabiliteit

Een opmerkelijk feit is dat er al een begrotingscontrole aangekondigd is vóór de inwerkingtreding van de begroting.

Deze controle zal onder meer steunen op:

• het rapport van het monitoringcomité van maart
• de evolutie van de economische conjunctuur
• de noodzaak om recente politieke beslissingen te compenseren

Deze anticipatie weerspiegelt een realiteit: de begroting 2026 is gebouwd op onzekere veronderstellingen, zowel economisch als politiek.

De Eerste minister noemt deze controle trouwens “de laatste grote stap van de sanering”, wat suggereert dat er op korte termijn nog andere significante aanpassingen kunnen volgen.

Wat onthouden?

De begroting 2026 moet worden beschouwd als een overgangskader, dat aan snelle evoluties onderhevig is.

5. Uitdagingen voor ondernemingen, zelfstandigen en hun adviseurs

Voor de professionals van cijfers en recht komen verschillende lessen naar voren.

1. Anticiperen op fiscale instabiliteit
   De aankondigingen van compensaties via btw en accijnzen brengen mee:
   1. onzekerheid over indirecte belastingen
   2. mogelijke gevolgen voor prijzen, marges en consumptiegedrag
2. ​Aanpassen van het loonbeleid​
   De plafonnering van de indexering vereist:
   1. herziening van verloningsbeleid
   2. speciale aandacht voor de totale loonkosten
3. Integreren van energietrends
   De verhoging van accijnzen op energie betekent:
   1. stijging van operationele kosten
   2. een stimulans om investeringen in energie-efficiëntie te versnellen
4. Versterken van regelgevingmonitoring
   In een context van snelle beleidswijzigingen is het essentieel om:
   1. teksten te interpreteren,
   2. implicaties te anticiperen,
   3. beslissingen te beveiligen.

Juist in deze complexe omgeving krijgt de begeleiding door gespecialiseerde professionals zijn volstrekte betekenis: regelgevingsonzekerheid omzetten in gestructureerde en veilige beslissingen.

Samenvattende tabel

Aanbevelingen

Gezien de geanalyseerde elementen kunnen meerdere aanbevelingen worden gedaan:

1. Werk de financiële prognoses bij door de nieuwe fiscale en energieveronderstellingen te integreren.
2. Analyseer de impact van de plafonnering van de indexering op de loonkoststructuur.
3. Anticipeer op toekomstige aanpassingen in btw en accijnzen, met name in gevoelige sectoren.
4. Versterk de interne begrotingsplanning door scenario’s voor evolutie mee te nemen.
5. Maak gebruik van deskundige begeleiding om naleving te garanderen en strategische beslissingen te optimaliseren.

​

Noten

¹ Gegevens afkomstig uit de federale begroting 2026 goedgekeurd door de Kamer van volksvertegenwoordigers, maart 2026.
² Verklaringen van minister van Begroting Vincent Van Peteghem tijdens het parlementair debat over de begroting 2026.
³ Advies van de Europese Commissie in het kader van de procedure bij buitensporig tekort (2026).