Industrieën. Pas op voor de lobby!

Europa heeft een sterke industrie nodig, maar niet ten koste van de natuur.

Op 11 februari vond in Antwerpen een nieuwe « Top van de Europese industrie » plaats, waarbij industriëlen, lobbygroepen en politieke leiders samenkwamen, met een catastrofaal bericht dat luid en duidelijk werd uitgedragen door onze Eerste Minister, Bart De Wever: de Europese industrie verkeert in « crisis » en moet dringend « gered » worden.[1]

Ditmaal worden niet onze lonen als verantwoordelijke aangewezen, maar de energieprijs en de milieuregels, in het bijzonder de koolstofbeprijzing. Dat Bart De Wever het slachtoffer is van een tropisme – een « elementaire psychologische reactie die moeilijk uit te drukken is » (Nathalie Sarraute) – is begrijpelijk, gezien zijn verbondenheid met de stad van Brabo, maar feiten, afwegingen en het algemeen belang moeten de boventoon voeren. Stellen dat « de situatie dramatisch is. Het is een existentiële crisis » (De Standaard, 12 februari) is ronduit overdreven.

Is onze industrie in crisis en worden we overspoeld door import van producten die buiten Europa vervaardigd zijn? Laten we eens kijken naar de cijfers die de Europese werkgeversfederatie in de chemische sector, CEFIC, zelf communiceert.[2] Ten eerste realiseert de EU27 een handelsoverschot van EUR 544 miljard (cijfers 2024) tussen export en import van vervaardigde producten. De chemische industrie toont een indrukwekkend overschot van EUR 47 miljard, en de farmaceutische sector, die ook in België belangrijk is en vaak geassocieerd wordt met de chemie, kent een overschot van EUR 183 miljard. Als er een macroprobleem is in de internationale handel voor Europa, dan is het wel dat het te afhankelijk is van niet de import, maar van de export! De CEO van Solvay, Philippe Kehren, maakte indruk toen hij verklaarde dat « Essentiële grondstoffen voor Europa in Europa moeten geproduceerd worden » (L’Echo, 27 december 2025), en hij heeft uiteraard gelijk, maar laten we vaststellen dat Europa wereldwijd gezien niet te weinig produceert. Indien we in de zoektocht naar autonomie en veerkracht meer bepaalde zaken lokaal moeten produceren, moeten we minstens evenzeer aanvaarden dat we andere zaken minder zullen produceren voor export.

Natuurlijk zijn site-sluitingen en investeringsuitstel een realiteit, maar tot op heden zijn de gegevens van CEFIC allesbehalve alarmerend. Hoewel het relatieve gewicht van importen is gestegen, is het handelsoverschot van de Europese chemie uitgedrukt in miljarden euro’s nominaal gestegen in de afgelopen 10 jaar. En als vandaag zeer grote bedrijven massieve investeringen aankondigen in de Verenigde Staten, is dat niet voor een groot deel vanwege de door Donald Trump gehanteerde invoertarieven, tarieven die eigenlijk gerechtvaardigd worden door het huidige Europese overschot?

Gezien het gevaar van een teveel aan import die profiteert van soepelere milieuregels in het land van herkomst, beschikt Europa over een uitstekend milieuproduct. te verfijnen en ontwikkelen, namelijk de ‘grensaanpassingsheffingen’ (het zogenaamde CBAM-mechanisme). Dit is ongunstig voor de chemische industrie, die graag massaal blijft exporteren buiten Europa, wat de belangenverschillen binnen de industriële wereld illustreert, maar dit is de strategie die tegemoetkomt aan de dubbele nood van strategische autonomie en milieutransitie.

Als onze industrie moeilijkheden ondervindt, heeft dat vele oorzaken. Naast onze grote afhankelijkheid van export, hebben we toegelaten toegang te geven tot onze technologie via Chinese joint ventures, hebben we te weinig geïnvesteerd in onderzoek, tellen we te weinig studenten met een wetenschappelijke (« STEM ») focus en hebben we, door onze eigen fouten, belangrijke technologische ontwikkelingen gemist, of het nu gaat om elektrische auto’s, batterijen of fotovoltaïsche techniek.

Het zijn noch de schaarste aan zeldzame aardmetalen, noch de milieubelastingen die deze ‘mislukkingen’ verklaren!

Ja, Europa moet bekommerd zijn om zijn industriële onafhankelijkheid, maar deze bekommernis misbruiken om een goedkoop energie- en vervuilingsagenda te promoten is een fout, zowel ethisch als economisch.

We zullen de race naar overvloedige en goedkope fossiele energie nooit winnen.

[1] Zie https://antwerp-declaration.eu/the-antwerp-call-to-alden-biesen

[2] Zie https://cefic.org/facts-and-figures-of-the-european-chemical-industry/trade-development/