Welke maatregelen om de energieonafhankelijkheid en -betaalbaarheid van de EU te vergroten ?

Temps de lecture: 7 min | 17 mrt. 2026 à 05:00

Op 10 maart 2026 heeft de Europese Commissie de eerste initiatieven gepresenteerd om investeringen in oplossingen voor schone energie van eigen bodem te stimuleren, de veerkracht te vergroten en de energieprijzen te verlagen. De huidige geopolitieke context herinnert ons opnieuw aan de risico's in verband met de afhankelijkheid van Europa van ingevoerde fossiele brandstoffen. Burgers en bedrijven maken zich terecht zorgen over de hoge energieprijzen. Schone energiebronnen blijven de meest betaalbare en veilige en de enige reactie op middellange termijn om onze blootstelling aan prijsvolatiliteit te verminderen.

Om onze eigen energiebronnen optimaal te benutten, heeft Europa een stapsgewijze verandering nodig in zijn energiesysteem en -infrastructuur. De investeringsstrategie voor schone energie van de Commissie´ zal de kloof helpen overbruggen tussen het momenteel beschikbare particuliere kapitaal en de benodigde investeringen. Het zal helpen de risico's van projecten te verminderen en particuliere financiering te mobiliseren voor netten, innovatieve schone-energietechnologieën en energie-efficiëntie.

De Commissie zal deze strategie uitvoeren in nauwe samenwerking met de Europese Investeringsbankgroep, die voornemens is de komende drie jaar meer dan 75 miljard euro aan financiering te verstrekken ter ondersteuning van de doelstellingen van de transitie naar schone energie. De EIB-groep zal met name een toezegging doen met een indicatief bedrag van maximaal 500 miljoen EUR voor het Investeringsfonds voor strategische infrastructuur. Dit zal zorgen voor ankerkapitaal om te investeren in specifieke energie-infrastructuurprojecten, waardoor een financiële impuls wordt gegeven aan de doelstellingen van het Europees netwerkpakket.

Goedkopere energie is essentieel om onze industrie en ons concurrentievermogen te ondersteunen. Maar Europa heeft ook een energiesysteem nodig dat de burgers centraal stelt - om betaalbaardere energie te leveren en de meest kwetsbare consumenten te ondersteunen. Met het energiepakket voor de burger stelt de Commissie concrete maatregelen voor om de energierekening te verlagen, burgers in staat te stellen hun eigen schone energie te produceren en te delen en energiearmoede te bestrijden. Consumenten kunnen profiteren van een snellere overstap naar een andere leverancier, lagere belastingen en heffingen op hun elektriciteitsrekeningen en transparantere informatie over energierekeningen en -contracten.

Technologieën voor schone energie van eigen bodem zijn van cruciaal belang om betrouwbare en betaalbare energie te waarborgen en het leiderschap van de EU op het gebied van nettonultechnologieën te versterken. Het versterken van de Europese inhoud en het opbouwen van een robuuste toeleveringsketen in de EU zullen van essentieel belang zijn om de afhankelijkheid van invoer te verminderen en strategische autonomie te waarborgen. In de strategie voor kleine modulaire reactoren (SMR's) worden acties voorgesteld die de EU-lidstaten die deze technologie toepassen, in staat stellen de eerste operationele SMR's begin 2030 in te zetten. De strategie zal de industrie ondersteunen bij het versnellen van de ontwikkeling en toepassing ervan, met name via de werkzaamheden van de Europese industriële alliantie voor SMR's. De Commissie zal tot 2028 een extra InvestEU-aanvulling van 200 miljoen EUR uit het innovatiefonds overwegen om de uitrol van initiële commerciële eenheden van innovatieve nucleaire technologieën te ondersteunen door middel van risicobeperkingsgaranties. De strategie van vandaag bevat een visie voor de opbouw van een werkelijk schaalbare Europese toeleveringsketen. Dit is van essentieel belang voor het veiligstellen van technologisch en industrieel leiderschap in de EU en voor het ontwikkelen van de juiste vaardigheden en het versterken van de samenwerking op regelgevingsgebied, waarbij de hoogste veiligheidsnormen worden gewaarborgd.

Met de voorgestelde maatregelen wordt uitvoering gegeven aan het actieplan voor betaalbare energie om het concurrentievermogen van Europa te versterken, de energieafhankelijkheid te verminderen en de betaalbaarheid voor huishoudens te vergroten. De Commissie zal te zijner tijd verdere maatregelen voorstellen.

De situatie in Iran herinnert ons aan een simpele waarheid. Schone energie van eigen bodem is de enige duurzame oplossing voor de EU om de cyclus van afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en prijsvolatiliteit te doorbreken. Vandaag nemen we een pakket aan om vooruitgang te boeken in onze inspanningen en steunen we de burgers om lagere energierekeningen te krijgen. We willen zorgen voor de juiste investeringsvoorwaarden om particulier kapitaal te kanaliseren naar onze schone, betaalbare en eigen energiesystemen. En de stap van vandaag is een extra stap voorwaarts.
Teresa Ribera, uitvoerend vicevoorzitter voor een Schone, Rechtvaardige en Concurrerende Transitie

Aangezien energie al lang wordt gebruikt als geopolitiek instrument, is de ontwikkeling van een sterke Europese nucleaire industrie niet alleen een economische kans, maar ook van essentieel belang om onze industrie koolstofvrij te maken en de energieonafhankelijkheid van Europa te versterken. Om dit te bereiken is de Commissie voornemens een aanvulling op de InvestEU-garantie te ontwikkelen, ondersteund door het innovatiefonds, om het investeringsrisico te verminderen. Het voorziet ook in praktische maatregelen om de samenwerking tussen de lidstaten en tussen het bedrijfsleven te verbeteren – allemaal gericht op het mogelijk maken van de uitrol van de eerste Europese SMR’s tegen het begin van de jaren 2030.
Stéphane Séjourné, uitvoerend vicevoorzitter voor Welvaart en Industriële Strategie

De hoge energieprijzen drukken nog steeds zwaar op onze burgers en onze bedrijven, en de hernieuwde crisis in het Midden-Oosten zorgt voor nog meer onzekerheid. Zolang Europa afhankelijk is van geïmporteerde fossiele brandstoffen, zullen we blootgesteld blijven aan wereldwijde volatiliteit. Daarom is het versterken van onze energieonafhankelijkheid van essentieel belang om een schoner, veiliger en betaalbaarder energiesysteem tot stand te brengen. De voorstellen die we vandaag presenteren om de energierekeningen voor onze burgers te verlagen, investeringen in energie-infrastructuur te versnellen en innovatieve schone technologieën zoals SMR’s en AMR’s te ondersteunen, zijn een andere belangrijke mijlpaal in die richting.
Dan Jørgensen, commissaris voor Energie en Huisvesting

Achtergrond

De initiatieven in het pakket vloeien voort uit de langdurige en voortdurende inspanningen om de energiezekerheid, het concurrentievermogen en de betaalbaarheid te vergroten. Om deze inspanningen verder op te voeren, heeft de Commissie in oktober maatregelen voorgesteld om de energieprijzen te verlagen om bedrijven en consumenten te helpen.

In het actieplan voor betaalbare energie, dat in februari 2025 werd goedgekeurd, werden maatregelen voorgesteld om de energierekeningen op korte termijn te verlagen en tegelijkertijd te streven naar meer structurele maatregelen om het Europese energiesysteem te moderniseren, stabiele en voorspelbare energiekosten te realiseren, de efficiëntie te verhogen en de opwekking van hernieuwbare energie uit te breiden, zodat bedrijven concurrerend kunnen blijven en consumenten kunnen profiteren van betaalbare energie. De EU heeft vooruitgang geboekt met veel van dergelijke acties en begint haar eerste effecten op het terrein te laten zien. In december presenteerde zij het pakket Europese netten om de energie-infrastructuur van de EU te verbeteren en de energiezekerheid te vergroten. De EU breidt ook de financiële steun voor infrastructuur uit. Als onderdeel van het meerjarig financieel kader 2028-2034 heeft de Commissie een vijfvoudige verhoging van de CEF-energiebegroting voorgesteld van 5,84 miljard EUR tot 29,91 miljard EUR.

Samen met het pakket van vandaag markeren deze initiatieven een nieuwe fase voor de transitie naar schone energie, waarin industriële kracht en betaalbaarheid van energie elkaar versterken en het concurrentievermogen en de veerkracht van Europa op lange termijn versterken.