Familiale vennootschappen: vanaf 2026 nieuwe regels voor schenking en vererving

​Het Vlaamse gunstregime voor de schenking of vererving van familiale vennootschappen is gewijzigd. In dit artikel lichten we de belangrijkste aanpassingen toe.

In Vlaanderen hing een hervorming van het gunstregime voor de schenking of vererving van familiale vennootschappen al enige tijd in de lucht. Op 24 oktober 2025 keurde de Vlaamse Regering dan ook het finale ontwerp van het programmadecreet bij de begroting van 2026 goed (verder ‘Ontwerpdecreet Begroting 2026’).

Dit ontwerp is ondertussen wetgeving geworden. Het Belgisch Staatsblad van 30.12.2025 publiceerde het Programmadecreet bij de begroting 2026 van de Vlaamse Overheid van 19.12.2025. De wijzigingen in verband met de regelgeving voor familiale ondernemingen (eenmanszaken) zijn beperkt. Daarom focussen we in dit artikel op de familiale vennootschap.

Ook de komende jaren zullen familiale vennootschappen onder bepaalde voorwaarden tegen een gunsttarief kunnen worden geschonken of vererfd, al zal residentieel vastgoed hiervan uitgesloten worden. Weet wel dat de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) ondertussen een zogenaamde FAQ heeft gepubliceerd met de nodige verduidelijking die ondertussen al gewijzigd is. Deze info vindt u terug op de VLABEL-website.

Hieronder lichten we de belangrijkste zaken in verband met de aanpassing toe.

Wat houdt het ‘gunstregime’ in?

Het gunstregime voor de overdracht van familiale vennootschappen (en ondernemingen, maar hier gaan we verder niet op in) houdt in dat aandelen van vennootschappen waarvan de zetel van werkelijke leiding zich in een lidstaat van de Europese Economische Ruimte bevindt, tegen een gunstiger tarief vererfd of geschonken kunnen worden. Hierbij moet aan een aantal voorwaarden voldaan worden. Het doel van dit gunstregime is om de continuïteit van de vennootschap te verzekeren na een overdracht van de aandelen, hetzij door schenking, hetzij bij overlijden.

De drie gewesten kennen een gunstregime, waarbij elk gewest verschillen en eigen accenten toepast. In deze tekst behandelen we enkel de Vlaamse regeling voor het schenken of vererven van familiale vennootschappen.

1. Welke tarieven zijn van toepassing?

Als een vennootschap als ‘familiale vennootschap’ wordt beschouwd, kunnen de aandelen hiervan tegen 0% worden geschonken of bij een overlijden vererfd worden aan een vlak tarief van 3% of 7%.

Kan het gunstregime niet worden toegepast? Dan bedraagt de schenkbelasting 3% of 7%, wat aanzienlijk verschilt met de ‘normale’ ‘klassieke’ erfbelastingtarieven (3% of 7% erfbelasting wordt dan 27% of 55%).

2. Welke vennootschappen komen in aanmerking?

Het gunstregime is bedoeld voor vennootschappen die een reële economische activiteit uitoefenen (lees; een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit uitoefenen. Ook de uitoefening van een vrij beroep komt in aanmerking. De zogenaamde management- en (passieve) immovennootschappen blijven van het gunstregime uitgesloten, wat al vóór 1 januari 2026 het geval was.

Verder moet u rekening houden met enkele bijkomende voorwaarden.

Participatievoorwaarde

De participatievoorwaarde wijzigt niet. Als natuurlijk persoon moet u samen met uw partner en/of familie minstens 50% van de stemrechten bezitten.

Ook een participatie van 30% kan volstaan, op voorwaarde dat u:

Activiteitsvoorwaarde

Het gunstregime geldt enkel voor de overdracht van aandelen (en certificaten) van vennootschappen die effectief deelnemen aan het economische leven. Met andere woorden: het moet gaan om een vennootschap die een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit of een vrij beroep uitoefent.

Deze activiteit moet blijken uit de omschrijving van het voorwerp in de statuten van de vennootschap én moet ook daadwerkelijk uitgeoefend worden.

Hier wrong vaak het schoentje. Want wat doe je met (bijvoorbeeld) een artsenvennootschap (vrij beroep) die een onroerend goed heeft aangekocht en verhuurt aan een derde? Geldt deze activiteitsvoorwaarde dan nog? VLABEL hanteerde hier vaak een eigen interpretatie die in de rechtsleer niet gevolgd werd. Het nieuwe decreet wil komaf maken met deze onzekerheid. We sommen de belangrijkste wijzigingen voor u op.

Overzicht wijzigingen activiteitsvoorwaarde

Een eerste belangrijke wijziging: de parameters met betrekking tot ‘reële economische activiteit’ worden geschrapt. De vennootschap moet nog steeds een reële economische activiteit hebben, maar dit wordt niet langer op basis van enkele boekhoudkundige parameters beoordeeld.

Tot nu toe werd een vennootschap geacht géén reële economische activiteit te hebben als:

Wanneer aan deze voorwaarden cumulatief voldaan werd, kon de aandelentransfer (schenking of vererving) geen gunsttarief genieten. Maar wanneer echter kon worden aangetoond dat de onroerende goederen geen privaat patrimonium vormen en effectief gebruikt worden voor de activiteit (de exploitatieactiviteit van de vennootschap), kon deze vennootschap alsnog in aanmerking komen als ‘familiale vennootschap’. Dit vermoeden van inactiviteit wordt nu geschrapt, omdat deze parameters aanleiding gaven tot een oneigenlijk gebruik van het gunstregime.

Vaak was er immers onduidelijkheid – en dus ook onzekerheid – voor de ‘gemengde’ (hybride) vennootschappen. Dit zijn vennootschappen die enerzijds een kwalificerende activiteit (zie boven) uitoefenden, maar daarnaast ook een of meerdere onroerende goederen aanhielden die niet gebruikt werden voor de economische activiteit. VLABEL sloot deze vennootschappen sowieso uit van het gunstregime. Belastingplichtigen vochten deze beslissing succesvol aan. Zo oordeelde het Hof van Beroep te Gent op 19 november 2024 dat, in tegenstelling tot de visie van VLABEL die enkel “exclusieve” intragroepsverhuur als economische activiteit beschouwt en externe verhuur als economische activiteit uitsluit, de Vlaamse Codex Fiscaliteit dergelijke exclusiviteitsvoorwaarde niet bevat. In 2023 oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de aanwezigheid van ‘privaat’ vastgoed in een actieve vennootschap geen belemmering kon vormen voor de overdracht van aandelen onder het gunstregime. Ook van discriminatie met betrekking tot de werkwijze bij een onderneming was er volgens het Hof geen sprake.

Een tweede belangrijke wijziging is dat onroerende goederen die voor bewoning gebruikt worden of bestemd zijn – inclusief bouwgronden – voortaan van het gunstregime worden uitgesloten. Ook als een holding minstens 10% van de aandelen van een (klein)dochtervennootschap aanhoudt die residentieel vastgoed bezit, zal de waarde van dit vastgoed worden uitgesloten. Participaties van minder dan 10% worden als verwaarloosbaar beschouwd en moeten bijgevolg niet worden onderzocht op de aanwezigheid van residentieel vastgoed. Deze 10%-grens wordt berekend op basis van een gewogen gemiddelde. Let wel: het gedeelte van de verkoopwaarde van de aandelen dat niet in aanmerking komt voor de toepassing van het gunsttarief voor schenkingen, zal verder wel worden belast aan het ‘gewone’ tarief voor roerende goederen.

U zal dus een waardebepaling moeten laten uitvoeren. Deze waardebepaling en correctie voor residentieel vastgoed gelden zowel op het niveau van de holding als op dat van de dochtervennootschap(pen). Deze waardebepaling zal moeten worden uitgevoerd door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant. Hierbij moet hij of zij een splitsing maken tussen:

Belangrijk om weten: dit verslag is altijd vereist als het gunsttarief wordt gevraagd, zelfs als de familiale vennootschap geen residentieel vastgoed aanhoudt.

In de toekomst zal ook een voorafgaandelijk attest bij VLABEL kunnen worden aangevraagd, zodat u als belastingplichtige zekerheid krijgt over de toepassing van het gunstregime.

Op het ogenblik van de aanvraag van het (test)attest of de toepassing in de nalatenschapaangifte mag het waarderingsverslag maximaal 30 dagen oud zijn. VLABEL beschikt vervolgens over een termijn van 60 dagen om het attest af te leveren. Vanaf de datum van de eindbeslissing is het attest 60 dagen geldig.

Aanvankelijk gold dat, wanneer er residentieel vastgoed aanwezig is in de vennootschap, de transfer van de aandelen van het gunstregime sowieso werd uitgesloten. Deze regel werd echter ‘versoepeld’ voor vennootschappen waarvan de activiteit bestaat uit de ontwikkeling, verhuur of verkoop van commercieel én residentieel vastgoed.

Als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan, zullen ‘actieve’ vastgoedvennootschappen ook als familiale vennootschap worden beschouwd:

Continuïteitsvoorwaarde

Tot slot zijn er voorwaarden die u gedurende drie jaar na de schenking of het overlijden moet naleven om het gunstregime te behouden:

Deze voorwaarden zijn in grote lijnen onveranderd gebleven. Tegelijk is er meer duidelijkheid over de sanctie als deze voorwaarden tijdens de vooropgestelde periode niet vervuld blijven. In het verleden hanteerde VLABEL een eerder vreemde berekeningswijze voor de naheffing, maar het Hof van Cassatie stelde VLABEL daarin ongelijk (Cass. 13 december 2024). Voortaan zal het nominale bedrag van de kapitaalvermindering of uitkering belast worden aan de normale tarieven van de schenk- of erfbelasting.

VLABEL zal na verloop van 3 jaar nagaan of aan alle voorwaarden werd voldaan. Is dit niet het geval, dan vervalt de vrijstelling en worden de normale tarieven toegepast.

Besluit

Wanneer uw vennootschap een zogenaamde gemengde vennootschap is (en dus naast een reële economische activiteit ook residentieel vastgoed aanhoudt), zullen deze aandelen niet voor het volle pond een gunsttarief kunnen genieten. De ‘gewone’ tarieven zijn dan van toepassing.

Toch kunnen we niet genoeg beklemtonen dat u zich niet enkel mag blindstaren op de fiscale regels. Een evenwichtige successieplanning houdt immers meer in dan enkel het realiseren van een fiscaal voordeel. Naast het fiscale luik is een weloverwogen en duurzame familiale planning evenzeer van belang (en allicht nog belangrijker).