Europa beter technologische soevereiniteit: waarom en hoe?

De Europese Commissie heeft op 3 juni 2026 het pakket Europese technologische soevereiniteit voorgesteld; een pakket maatregelen om de capaciteit van de EU op het gebied van :

> halfgeleiders,

> artificiële intelligentie (AI),

> cloud en

> open source te versterken.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen:

“We kunnen het ons niet veroorloven om van anderen afhankelijk te zijn voor de technologie die onze ziekenhuizen draaiende, onze energienetten stabiel en onze diensten veilig houden. Het gaat erom onze burgers te beschermen, onze belangen te verdedigen en onze eigen keuzes te maken. Europa heeft het talent, onderzoek van topkwaliteit, de industriële basis en de eengemaakte markt. Samen moeten we deze sterke punten omzetten in technologische soevereiniteit.”

Knelpunten

Het pakket omvat twee wetgevingsvoorstellen — de chipsverordening 2.0 en de Cloud and AI Development Act — alsook de opensourcestrategie en een strategische routekaart voor digitalisering en AI in de energiesector.

Samen ondersteunen deze maatregelen de Europese ambitie om een AI-continent te worden, onze digitale autonomie te versterken en een duurzamere digitale toekomst te bouwen. Zo krijgen we een ruimere keuze aan kerntechnologieën voor bedrijven, burgers en overheden in de EU.

Deze stap wordt gezet terwijl Europa voor digitale kerntechnologieën sterk afhankelijk is van leveranciers buiten de Europese Unie en de vraag naar computercapaciteit snel stijgt vanwege het toenemende gebruik van AI. Het is de bedoeling om structurele afhankelijkheden te verminderen en ervoor te zorgen dat Europa de technologie die we nodig hebben zelf kan ontwikkelen, implementeren en beveiligen. Dit is een belangrijke verschuiving in de Europese benadering van technologie.

> De basis voor halfgeleiders veiligstellen voor de Europese AI-ambitie

Halfgeleiders zijn essentieel voor AI en voor de technologie die Europeanen iedere dag gebruiken.

De chipsverordening, die sinds 2023 van kracht is, was de eerste respons van de EU op kritieke kwetsbaarheden in de mondiale toeleveringsketen voor halfgeleiders. Europa is echter nog altijd sterk afhankelijk van derde landen voor geavanceerde productie en chipontwerp. We verwachten dat AI-gerelateerde componenten de toekomstige groei stimuleren en in 2030 meer dan 70% van de halfgeleidermarkt vormen.

De chipsverordening 2.0 bouwt voort op de sterke punten van Europa, onder meer op het gebied van mainstreamchips, en op die basis wordt capaciteit opgebouwd op het gebied van geavanceerde halfgeleidertechnologieën voor AI-toepassingen.

De vergunningverlening wordt versneld, de samenwerking met gelijkgestemde partners wordt verdiept en er komt een nieuw excellentiekeurmerk voor de halfgeleiderregio's van Europa. Door middel van een ecosysteembenadering komen bovendien Europese chipmakers dichter bij hun klanten en wordt voortgebouwd op de vraag vanuit groeisectoren, zoals datacentra, aanbieders van clouddiensten en AI-gigafabrieken. Tot slot worden investeringen en strategische projecten ondersteund en kwetsbaarheden aan de aanbodzijde aangepakt.

> Opbouw van de Europese cloud- en AI-capaciteit

De verordening cloud- en AI-ontwikkeling is een centraal onderdeel van het actieplan voor het AI-continent van de Commissie. Het doel is de datacentracapaciteit in Europa in de komende vijf à zeven jaar te verdrievoudigen en de rol van de AI-toepassingsstrategie te versterken om de implementatie te stimuleren.

De verordening ondersteunt onderzoek en innovatie op het gebied van geavanceerde en duurzame technologieën en slaat een balans tussen AI-ambities en klimaatverbintenissen. Zij stroomlijnt de voorwaarden voor de implementatie van datacentra in de EU, met de nadruk op zeer duurzame en innovatieve faciliteiten op de schaal die nodig is voor de groene en de digitale transitie. Verder wordt één EU-breed kader ingevoerd om de cloud- en AI-soevereiniteit te beoordelen, waarbij het grootste deel van onze markt openblijft voor gelijkgestemde partners.

Hierdoor kunnen we kritieke toepassingen en gevoelige gegevens beter beschermen en de ontwikkeling en de implementatie van geavanceerde cloud- en AI-technologieën ondersteunen. Ook ondersteunt de verordening een beter gecoördineerde aanpak van AI-implementatie in de lidstaten, onder meer via de ervarings- en versnellingscentra voor AI, die fungeren als lokale hubs ter ondersteuning van de integratie en schaalvergroting van AI.

> Versterking van de digitale autonomie door middel van open source

In Europa dragen meer dan drie miljoen mensen bij aan open source. Zij leveren digitale oplossingen die zijn gebouwd in Europa, voor Europa, en op basis van Europese beginselen en waarden.

De opensourcestrategie bouwt op deze kracht voort om meer soevereine oplossingen te ontwikkelen en aan te bieden. De strategie beoogt opensource-alternatieven op te schalen op belangrijke gebieden zoals cloud, AI, internettechnologieën, cyberbeveiliging en halfgeleiders. Ook wordt een sterker opensource-ecosysteem bevorderd door in vaardigheden te investeren, opensource-start-ups te ondersteunen en het onderhoud en de beveiliging van de digitale opensource-infrastructuur van Europa op lange termijn te verbeteren.

De strategie geeft ook steun aan een groter gebruik van open source in overheidsdiensten door middel van aanbestedingsrichtsnoeren en praktische beste praktijken. Het gebruik van Europese oplossingen wordt aangemoedigd en normen en interoperabiliteit worden ondersteund, onder meer via initiatieven zoals de Open Internet Stack.

> Digitalisering van het energiesysteem van Europa en zorgen voor duurzame digitalisering

De digitalisering van de Europese energiesector is dringender dan ooit, aangezien de hoge energieprijzen het concurrentievermogen van de industrie en de budgetten van huishoudens onder druk zetten. Tegelijkertijd stijgt naar verwachting de vraag naar elektriciteit door de groei van de digitale infrastructuur op ons continent. In de strategische routekaart voor digitalisering en AI in de energiesector komen beide aspecten aan bod en wordt uiteengezet hoe AI en andere digitale oplossingen de duurzame integratie van digitale infrastructuur in ons energiesysteem kunnen waarborgen en het energiesysteem van Europa efficiënter kunnen maken.

Deze routekaart zorgt ervoor dat datacentra duurzaam en transparant in ons energiesysteem worden geïntegreerd. De Commissie zal de samenwerking tussen de energie- en de digitale sector faciliteren om de efficiënte integratie in het net en de noodzakelijke schone energievoorziening te waarborgen en om de water- en energiebronnen te beschermen.

Deze routekaart versnelt ook de implementatie van digitale en AI-oplossingen om de Europese elektriciteitsinfrastructuur te verbeteren en slimmer te maken, en versnelt de implementatie van slimme meters, die cruciaal zijn om Europese consumenten meer controle over hun energieverbruik te geven en uiteindelijk hun energierekening te verlagen.

Bovendien draagt de routekaart bij tot de opbouw van soevereine en veilige AI-modellen voor de energiesector, getraind op basis van Europese gegevens en ontwikkeld door Europese bedrijven. Door middel van een eenvoudiger uitwisseling van grensoverschrijdende energiegegevens wordt het gebruik van slimme energiediensten en flexibiliteit gewaarborgd, wat miljoenen mensen in Europa besparingen kan opleveren.

Volgende stappen

Voordat de wetgevingsvoorstellen worden vastgesteld en in werking treden, zullen het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie hierover onderhandelen.

De Commissie blijft werken om van Europa een AI-continent te maken en start naar verwachting in juli een aanbesteding voor AI-gigafabrieken, na het beginselakkoord van de raad van bestuur van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing op 1 juni.

De Commissie start ook een raadpleging met de lidstaten, de Europese Investeringsbank Groep en andere belangrijke belanghebbenden om een Europese vermogenscapaciteit op grote schaal op te zetten om de ambities van Europa op het gebied van technologische soevereiniteit te financieren.

Achtergrond

In het actieplan voor het AI-continent van de Commissie wordt Europa gepositioneerd om een AI-continent te worden, door computerinfrastructuur, gegevens, vaardigheden en de invoering van AI in Europa te stimuleren.

Het pakket technologische soevereiniteit versnelt deze actie en is een teken van een nieuwe aanpak voor Europa. Het bouwt ook voort op en vormt een aanvulling op bestaande initiatieven zoals het kompas voor concurrentievermogen en de strategie voor economische veiligheid.

Meer informatie

Vragen en antwoorden over het pakket technologische soevereiniteit

Vragen en antwoorden over de strategische routekaart

Factsheet

Chipsverordening 2.0

Verordening cloud- en AI-ontwikkeling

Mededeling over technologische soevereiniteit en de EU-opensourcestrategie

Strategische routekaart voor digitalisering en AI in de energiesector

Commissie presenteert maatregelen om het Europese energiesysteem te digitaliseren

Digitalisering op energiegebied

Energieprestaties van datacentra

Hoe de EU duurzame datacentra bouwt voor een digitale toekomst — YouTube

Citaat/Citaten