Subsidies voor fossiele brandstoffen blijven hoog !!!

​Dat blijkt uit de vijfde Federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen, opgesteld door de FOD Volksgezondheid in samenwerking met de FOD Financiën. Deze subsidies spelen een belangrijke rol in de klimaattransitie: ze beïnvloeden energieprijzen en kunnen de omschakeling naar duurzamere oplossingen vertragen.​

Impact op de klimaattransitie

Subsidies voor fossiele brandstoffen verlagen kunstmatig de kostprijs van energiebronnen met een hoge uitstoot van broeikasgassen. Daardoor nemen de prikkels af om te investeren in duurzamere alternatieven, zoals warmtepompen, elektrische voertuigen of koolstofarme industriële processen. De hervorming van deze subsidies is dan ook een belangrijke hefboom om de Belgische klimaatdoelstellingen te halen.

Er bestaat een brede internationale consensus over de noodzaak om fossiele subsidies af te bouwen. België kreeg hierover al meerdere aanbevelingen, onder meer van de OESO en de Europese Unie.

Op 3 juni heeft de Europese Commissie ons land opnieuw aanbevolen om concrete maatregelen te nemen om de subsidies voor fossiele brandstoffen af te bouwen, in het bijzonder in de transport- en verwarmingssector.

Deze aanbeveling kadert in een bredere internationale beweging. Alle lidstaten van de Europese Unie hebben zich ertoe verbonden klimaatschadelijke subsidies geleidelijk af te schaffen. Gelijkaardige engagementen werden ook aangegaan tijdens de internationale klimaatonderhandelingen, onder meer op de COP28 in Dubai en tijdens de internationale conferentie "Transitioning Away from Fossil Fuels", die in 2026 plaatsvond in Santa Marta en waar federaal minister van Leefmilieu Jean-Luc Crucke België vertegenwoordigde.

Subsidies aanwezig in alle sectoren

De nieuwe inventaris toont aan dat de federale subsidies voor fossiele brandstoffen nog steeds hoog zijn en betrekking hebben op de sectoren vervoer, gebouwverwarming, industrie en landbouw.

In 2024 ging het onder meer om:

• 10,78 miljard euro aan directe subsidies (tankkaarten, verlaagde accijnstarieven, enz.);
• 225 miljoen euro aan indirecte subsidies (btw-vrijstelling op vliegtickets);
• 1 miljard euro aan steun voor de internationale luchtvaart en scheepvaart;
• 3,1 miljard euro aan milieuschadelijke subsidies (bedrijfswagens).

De totale bedragen blijven van jaar tot jaar relatief stabiel. Sommige subsidies nemen af, maar die daling is vooral het gevolg van tijdelijke factoren, zoals de lagere energieprijzen. Andere, zoals de subsidies voor bedrijfswagens, blijven toenemen.

Hervorming blijft complex

Hoewel de voorbije jaren enkele beperkte hervormingen werden doorgevoerd, blijven ingrijpende structurele veranderingen voorlopig uit. De afbouw van fossiele subsidies is niet eenvoudig, omdat ze vaak ook sociale of economische doelstellingen hebben. Bij hervormingen moet daarom rekening worden gehouden met mogelijke compensaties.

Een belangrijk proces om op te volgen is de federale spending review, die onlangs werd afgerond. Die legt verschillende scenario's voor aan de federale regering om de belangrijkste subsidies voor fossiele brandstoffen geleidelijk af te bouwen. Dit document kan een belangrijke basis vormen voor toekomstige hervormingen, zoals voorzien in het Federaal Regeerakkoord (2025-2029) en het Belgisch Nationaal Energie- en Klimaatplan.